Alleenstaande Moeders - Opvoeden in het kwadraat

Alleenstaand moederschap, ouderschap in het kwadraat.

Na achttien jaar 24/7 alleenstaande moeder te zijn geweest, weet ik hoe structureel zwaar en stressvol deze vorm van ouderschap is. Niet incidenteel, niet tijdelijk, maar jarenlang, dag in dag uit.

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt nu dat alleenstaand ouderschap gepaard gaat met serieuze gezondheidsrisico’s. Het online magazine Ouders van Nu publiceerde hierover een artikel, waaraan ik als ervaringsdeskundige heb meegewerkt. Wat mij daarin misschien nog wel het meest verbaasde, is dat deze kennis voor velen nieuw blijkt te zijn.

Copingstrategie: altijd aan staan

Dat langdurige stress ongezond is, weten we al langer. Wat de stress bij alleenstaande ouders anders maakt, is niet alleen de oorzaak, maar vooral de duur. Jarenlange verhoogde alertheid, vaak onbewust en onderhuids, is geen fase, maar een constante.

De niet-aflatende verantwoordelijkheid die op de schouders van alleenstaande ouders rust, kent geen pauzeknop. Er is niemand om het even van hen over te nemen, niemand om samen de eindverantwoordelijkheid mee te dragen. Dat vraagt om een stevige copingstrategie. Of, eerlijker gezegd: om te overleven op de lange termijn.

Oplaadpunten die ontbreken

Waar gezinnen met twee ouders de last kunnen delen, elkaar kunnen corrigeren, steunen of tijdelijk ontlasten, ontberen alleenstaande ouders deze structurele oplaadpunten. Zelfs met een betrokken sociaal netwerk of familie is het niet realistisch, om voor alles een beroep op anderen te doen.

Ziek zijn, emotioneel leeglopen, of simpelweg even niet kunnen: het zijn problemen die alleenstaande ouders zich niet kunnen permitteren.

Autonomie als ideaal

De doorgeslagen nadruk op autonomie en zelfredzaamheid in Nederland helpt hier niet bij. Ook in overheidsbeleid geldt zelfredzaamheid als het hoogst haalbare goed. Maar voor alleenstaande ouders is die norm vaak niet realistisch.

Niet omdat zij minder sterk of minder capabel zijn, maar omdat het systeem geen rekening houdt met het structurele gebrek aan back-up. Autonomie zonder vangnet is geen kracht, maar een extra belasting.

Verlichting als vlucht

Het onderzoek laat zien dat alleenstaande vaders (zes keer vaker dan moeders) verlichting zoeken in drank en drugs, vandaar die gezondheidsrisico’s. Die uitkomst herken ik. Ook ik zocht een escape. Vooral in de weekenden was alcohol voor mij een manier om de spanning tijdelijk te dempen, de teugels even te laten vieren.

Alleenstaande moeders kampen volgens hetzelfde onderzoek vaker met psychische klachten zoals depressie en burn-out. Ook die hebben bij mij aangeklopt. Niet omdat het alleen opvoeden mij direct in een depressie stortte, maar omdat de emotionele reserve ontbrak om daarnaast ook andere ingrijpende life-events op te vangen.

Kwetsbaarheid is geen zwakte

Alleenstaande ouders krijgen vaak ongevraagd het label ‘kwetsbaar’ opgeplakt. Een label dat snel wordt geassocieerd met financiële draagkracht, terwijl de kern veel vaker ligt bij mentale draagkracht.

Kwetsbaarheid betekent hier niet zwak zijn, maar langdurig te veel dragen zonder structurele ondersteuning. Het betekent functioneren onder druk, jarenlang, zonder herstelruimte.

Tot slot

Enerzijds word zelfredzaamheid opgehemeld en van overheidswege gepromoot. Anderzijds weten we; ‘It takes a village to raise a child’. Deze twee staan nogal op gespannen voet en voor het groeiend aantal alleenstaande ouders onhaalbaar.

Blijf op de hoogte van nieuwe blogs

Schrijf je hier in, dan mis je niks

Volg mij op de social