Trauma Doorgeven en Depressie Tijdens Zwangerschap

Ontdek de impact van trauma en depressie tijdens de zwangerschap op de ontwikkeling van ongeboren kinderen. Leer over prenataal trauma en de transgenerationele effecten die het kan hebben. Lees hier over trauma doorgeven aan het ongeboren kind.

Inge van der Vies

8/5/20263 min read

Kun je trauma doorgeven vóór de geboorte?

Een onderwerp dat mij na aan het hart ligt. Ik ben dan ook altijd weer blij als er aandacht aan wordt besteed. Deze keer zelfs in mijn eigen krant, Trouw.

Psychische kwetsbaarheid

"Een depressie kun je tijdens de zwangerschap doorgeven aan je kind," kopt journalist Maurice Timmermans.

Een citaat uit het artikel:

"Dat moeders hun psychische kwetsbaarheid kunnen overdragen op hun kinderen is in veel wetenschappelijke studies aangetoond. Ook dat de gevolgen voor het nageslacht ingrijpend kunnen zijn. Een depressie tijdens de zwangerschap kan leiden tot een lager geboortegewicht, minder lichamelijke groei, onderontwikkeling op het cognitieve en sociaal-emotionele vlak, van taal, van aanpassingsvermogen. En een verhoogd risico op psychische problemen in het latere leven."

Transgenerationele effecten trauma

In het artikel wordt verwezen naar het promotieonderzoek van Carlinde Broeks, die in mei 2026 haar proefschrift presenteerde.

Nieuwsgierig zoek ik het proefschrift op. In de samenvatting lees ik onder meer:

"Bij moeders met trauma in hun jeugd werd een verband gevonden tussen deze vroege ervaringen en de cortisolspiegels in haar bij moeders en hun kinderen, wat wijst op langdurige en transgenerationele effecten van trauma."

Meer begrip, betere zorg

Het gaat dus niet alleen over depressies tijdens de zwangerschap, maar breder over de mogelijke invloed van onverwerkt trauma.

Ik vind het hoopgevend dat steeds meer onderzoekers zich over dit onderwerp buigen. Kennis alleen geneest geen trauma, maar kan wel bijdragen aan betere preventie, meer begrip en uiteindelijk betere zorg.

Een reis in onwetendheid

Dan denk ik terug aan mijn eigen zwangerschap in 1993. Met de kennis van nu vraag ik mij af welke invloed mijn eigen onverwerkte trauma en stress tijdens die zwangerschap op mijn dochter hebben gehad. Het is een pijnlijke gedachte, juist omdat steeds meer onderzoek laat zien dat de prenatale periode van grote betekenis kan zijn.

Mijn dochter ervaart als volwassene nog altijd de gevolgen van haar psychische kwetsbaarheid. Haar behandelend psychiater geeft aan dat hij de mogelijke invloed van mijn zwangerschap niet kan meenemen, omdat hierover voor haar persoonlijke situatie geen wetenschappelijk bewijs bestaat. Dat begrijp ik. Tegelijkertijd voelt het voor mij als een gemiste kans. Nieuwe wetenschappelijke inzichten vinden nu eenmaal niet van de ene op de andere dag hun weg naar de behandelkamer.

Misschien raakt dit wel de kern van mijn verhaal. Niet dat we alles al weten, maar juist dat we steeds meer beginnen te begrijpen. Dat ouders vroeger handelden vanuit onwetendheid. Dat schuldgevoel niemand helpt, maar kennis misschien wel. En dat erkenning van mogelijke verbanden voor sommige ouders en kinderen al een eerste stap kan zijn.

Mogelijke oorzaken

Ook buiten de wetenschap groeit de aandacht voor prenataal trauma. Wie tegenwoordig informatie zoekt, ziet dat het onderwerp steeds toegankelijker wordt uitgelegd. Zo wordt prenataal trauma vaak omschreven als stress, angst of schokkende gebeurtenissen die een ongeboren kind tijdens de zwangerschap ervaart. Omdat een baby nog geen taal heeft, worden deze ervaringen beschouwd als preverbaal trauma: ervaringen die zich niet in woorden, maar mogelijk in het lichaam en het zenuwstelsel vastzetten.

Mogelijke oorzaken die daarbij worden genoemd zijn onder andere:

ernstige stress, angst of depressie bij de moeder;
ingrijpende gebeurtenissen zoals geweld of oorlog;
medische complicaties tijdens de zwangerschap.

Via de placenta krijgt een ongeboren kind immers ook stresshormonen zoals cortisol mee. Onderzoekers proberen steeds beter te begrijpen welke invloed dat op de ontwikkeling kan hebben.