Vrouwenemancipatie is geen rekensom

De verkeerde meetlat

Ik beschouw mijzelf als feministe en derhalve medestrijder in de vrouwenemancipatie. Meerdere keren in mijn leven heb ik mijn vrijheid opnieuw moeten bevechten.

Begin februari las ik een column in Trouw van Kelli van der Waals met de titel; ‘Het coalitieakkoord doet niets voor praktisch geschoolde vrouwen’, waarop ik hier inhaak.

Twee derde van de praktisch geschoolde vrouwen in Nederland is volgens recent onderzoek ‘financieel afhankelijk’. Met andere woorden: hun inkomen is niet hoog genoeg om zichzelf en eventuele kinderen te onderhouden. Daarmee voldoen zij niet aan de kerndoelen van het emancipatiebeleid — en tellen ze officieel niet als geëmancipeerd.

Maar wat als we emancipatie met de verkeerde meetlat meten?

Financiële onafhankelijkheid als maatstaf voor vrouwenemancipatie

Ook al beschouw ik mezelf als feministe, toch belandde ik na mijn remigratie naar Nederland als kersverse alleenstaande moeder in de bijstand. Niet omdat ik geen verantwoordelijkheid wilde nemen. Niet omdat ik niet wilde werken. Maar omdat het leven soms anders loopt.

In Spanje, waar ik tot eind jaren ’90 woonde, was een zelfstandig bestaan opbouwen als single mom simpelweg niet haalbaar. Geen bijstand, geen kinderopvangtoeslag, nauwelijks sociale huurwoningen. Zonder familie red je het niet. Mijn Nederlandse paspoort werd mijn redding.

Was ik in die periode minder geëmancipeerd? Of was ik simpelweg een moeder die tijdelijk steun nodig had en ruimte om mijn tweejarige dochter veiligheid te bieden.

Wanneer financiële onafhankelijkheid de enige maatstaf wordt voor vrouwenemancipatie, reduceren we een complex maatschappelijk vraagstuk tot een rekensom.

De blinde vlek in het emancipatiebeleid: mannenemancipatie

De voorgestelde oplossing is voorspelbaar: maak kinderopvang (bijna) gratis zodat vrouwen meer kunnen werken. En ja, gelijke kansen op de arbeidsmarkt zijn essentieel.

Maar over gelijkheid binnen het gezin blijft het stil.

Zolang vrouwen structureel meer zorgtaken dragen dan mannen, blijven zij vaker in deeltijd werken. Zolang mannen voltijds blijven werken zonder dat hun zorgverantwoordelijkheid fundamenteel ter discussie staat, blijft financiële afhankelijkheid een logisch gevolg van een scheve taakverdeling.

We spreken over vrouwenemancipatie. Maar waar blijft de mannenemancipatie?

Co-ouderschap na scheiding – waarom niet daarvoor?

In de wereld van gescheiden ouders is co-ouderschap een ingeburgerd begrip. Ouders strijden er desnoods voor tot aan de rechter. Ineens is zorg een recht én een plicht.

Blijkbaar is gedeelde verantwoordelijkheid wél mogelijk — maar vaak pas nadat een relatie is beëindigd.

Waarom voeren we dat gesprek niet structureel binnen intacte gezinnen? Waarom normaliseren we geen gelijkwaardige zorgverdeling vanaf de geboorte van het eerste kind?

Echte emancipatie begint thuis

Misschien hebben we niet alleen (bijna) gratis kinderopvang nodig, maar een culturele verschuiving. Een overheid die niet alleen inzet op arbeidsparticipatie van vrouwen, maar ook actief stuurt op een eerlijke verdeling van zorgtaken.

Denk bijvoorbeeld aan fiscale prikkels voor ouders die werk en zorg gelijk verdelen. Of aan langdurige overheidscampagnes die voltijds werken voor vaders na de geboorte van hun eerste kind, niet langer als vanzelfsprekend positioneren.

Zolang zorg primair als vrouwenverantwoordelijkheid wordt gezien, zullen vrouwen vaker financieel afhankelijk blijven. Niet uit onwil, maar uit systeemlogica.

• Echte emancipatie begint niet bij het inkomen van vrouwen.

• Echte emancipatie begint bij gedeelde verantwoordelijkheid.

Zolang mannenemancipatie uitblijft, meten we vrouwenemancipatie met de verkeerde meetlat.

Blijf op de hoogte van nieuwe blogs

Schrijf je hier in, dan mis je niks

Volg mij op de social