Werkende moeders en 'Maternal gatekeeping'
We willen gelijkwaardig ouderschap, betrokken vaders en werkende moeders. Toch blijft de taakverdeling thuis vaak verrassend traditioneel. Hoe komt dat? Misschien ligt een deel van het antwoord bij een fenomeen waar weinig over wordt gesproken.
Inge Van Der Vies
6/7/20263 min read
Maternal gatekeeping.
We willen gelijkwaardig ouderschap, betrokken vaders en werkende moeders. Toch blijft de taakverdeling thuis vaak verrassend traditioneel. Hoe komt dat? Misschien ligt een deel van het antwoord bij een fenomeen waar weinig over wordt gesproken: maternal gatekeeping.
Het stokkende emancipatieproces.
Onlangs las ik een interessant artikel van Rob Waumans in De Groene Amsterdammer:
"Wie vult de lunchtrommels?"
Een scherp betoog over waar de schoen wringt in het stokkende emancipatieproces.
Hij sluit zijn artikel af met de woorden:
"De emancipatie is niet vastgelopen omdat de samenleving niet wil bewegen. Ze is vastgelopen omdat beide ouders iets vasthouden dat ze moeilijk kunnen loslaten. Als we weten waar we naartoe willen, moeten we ook goed kijken naar waar we vandaan komen."
Als co-ouder van twee zoons weet Waumans uit eigen ervaring wat ouderschap van vaders vraagt.
In mijn vorige blog pleitte ik voor een ouderschapsplan als businessplan: een bewuste verdeling van taken, verantwoordelijkheden en verwachtingen, nog voordat er kinderen komen. Daarbij schreef ik vooral over de stokkende emancipatie van de man.
Maar Waumans heeft gelijk wanneer hij stelt dat ook vrouwen een rol spelen in het moeizaam verlopende emancipatieproces.
Wat is maternal gatekeeping?
Nog altijd vertonen veel vrouwen, vaak onbewust, gedrag dat bekendstaat als maternal gatekeeping. Het begrip verwijst naar situaties waarin moeders de zorg voor kinderen en gezin moeilijk kunnen delen of loslaten.
Historisch gezien was het domein van zorg en opvoeding vrijwel volledig het terrein van vrouwen. Daar ontleenden zij niet alleen hun rol en identiteit aan, maar ook een gevoel van verantwoordelijkheid en deskundigheid. Generaties lang was dit vanzelfsprekend.
Juist daar wringt tegenwoordig vaak de schoen.
Vertrouwen geven is ook emancipatie
Veel vrouwen combineren een gezin met een carrière en verwachten terecht dat vaders een gelijkwaardige rol spelen in de opvoeding. Tegelijkertijd blijkt het in de praktijk soms lastig om verantwoordelijkheden echt over te dragen.
En met overdragen bedoel ik: in vertrouwen overdragen.
Want als taken worden gedelegeerd met de onderliggende boodschap "als het maar goed gaat" of "ik doe het eigenlijk liever zelf", dan voelt een vader zich niet serieus genomen als gelijkwaardige ouder. Het voortdurend controleren, corrigeren of bekritiseren van zijn aanpak werkt ontmoedigend.
Dat is niet alleen schadelijk voor de betrokken vader, maar uiteindelijk ook voor het streven naar gelijkwaardig ouderschap.
De prijs die vrouwen zelf betalen
Maternal gatekeeping heeft nog een andere, vaak onderschatte consequentie.
Vrouwen die alle touwtjes in handen willen houden, leggen de lat voor zichzelf enorm hoog. Ze blijven eindverantwoordelijk voelen voor de agenda's, de lunchtrommels, de schoolactiviteiten, de sportclub, de kinderfeestjes en alles wat daar nog tussen zit.
Die voortdurende mentale belasting vraagt een hoge prijs.
Niet zelden raken vrouwen overbelast, uitgeput of belanden zij uiteindelijk in een burn-out. Juist doordat zij vasthouden aan de overtuiging dat zij degene zijn die alles moeten overzien en bewaken.
Een ouderschapsplan met historisch besef
Daarom blijf ik voorstander van een ouderschapsplan als businessplan. Maar misschien moet daar nog een hoofdstuk aan worden toegevoegd: historisch besef.
Een hoofdstuk waarin toekomstige ouders stilstaan bij de geschiedenis van de rolverdeling tussen mannen en vrouwen. Bij de patronen die zij hebben meegekregen van hun ouders en grootouders. En bij de vraag hoe zij hun eigen gezin willen vormgeven.
Want als we werkelijk streven naar gelijkwaardig ouderschap, is het niet genoeg om alleen naar de toekomst te kijken.
Dan moeten we ook begrijpen welke overtuigingen uit het verleden we nog met ons meedragen.
Pas als zowel mannen als vrouwen bereid zijn die oude patronen onder de loep te nemen, kan de emancipatie weer in beweging komen.
Wil je meer van mij lezen?
In mijn autobiografische roman "Was dit het nu allemaal waard?" deel ik mijn zoektocht naar betekenis. Eerlijk, kwetsbaar, inspirerend, zonder pasklare antwoorden.
Blog delen met anderen?
Blijf op de hoogte van nieuwe blogs
Schrijf je hier in, dan mis je niks