Zelfredzaamheid is een mythe, zeker als je er alleen voor staat

It takes a village to raise a child

Wie kent deze gevleugelde uitspraak niet? We hebben er de mond van vol, en er zijn boeken over volgeschreven. Van origine is het een vertaald Afrikaans spreekwoord, en wat klinkt het prachtig en hoopvol. Het uitvoeren naar de letter van het woord gaat ons in Nederland echter minder goed af.

Nederland en de mythe van zelfredzaamheid

We zijn sowieso al een vrij individualistisch volk, en de door de overheid jarenlang gepromote 'zelfredzaamheid' moedigde dat alleen maar verder aan. Dit Afrikaanse spreekwoord staat daarmee haaks op onze volksgeest. Die zelfredzaamheid suggereert namelijk iets verontrustends: als je het niet redt, ben je een beetje een loser. Dan presteer je onder de maat. Dan behoor je tot die groep kwetsbare mensen waar met meewarig begrip over wordt gesproken, maar waarop niet zo vaak in daden wordt gehandeld.

Alleenstaande moeders: wie bouwt hun 'village'?

Een van die kwetsbare groepen is 'de (fulltime) alleenstaande moeder', een groep die door toenemende scheidingen alleen maar groter wordt. Zij zouden stiekem maar wat graag zo'n village hebben. Mensen die meehelpen, die er gewoon zijn.

Omdat we niet in Afrika leven maar in Nederland, wordt hier wel met klem gehamerd op het belang van een sterk informeel netwerk. Dat netwerk zou dan dienst kunnen doen als die Afrikaanse village. Maar wie dat netwerk moet bevolken, is niet zo simpel. Familieleden wonen niet altijd om de hoek, of zijn druk met hun eigen gezin en baan. En de onvoorwaardelijke steun binnen families, die in andere culturen zo vanzelfsprekend is, is in Nederland steeds verder aan het afnemen.

Na de scheiding: het netwerk dat verdwijnt

Vriendschappen die tijdens de relatie werden opgebouwd, veranderen van dynamiek of vervagen. En de vrienden die blijven, werken ook. De wil is er wel, maar de tijd ontbreekt simpelweg om een serieuze bijdrage te kunnen leveren aan dat netwerk.

In het begin schieten familie en vrienden écht nog wel te hulp. Maar zoals na elke heftige gebeurtenis in het leven, ebt dat na verloop van tijd weg. Iedereen keert terug naar de orde van de dag met de woorden: "Als ik nog wat voor je kan doen, hoor ik het wel." En uit dankbaarheid, omdat ze al zoveel hebben gedaan, durf je niet telkens weer een beroep op hen te doen.

Opnieuw beginnen terwijl alles doorgaat

Ondertussen ben je na een scheiding niet de meest krachtige versie van jezelf. Er moeten veel dingen geregeld worden. De emotionele pijn van je kinderen moet worden verzacht. En naast de stortvloed aan andere gevoelens kunnen ook schuldgevoelens aan je gaan knagen. Je moet jezelf als moeder én als mens opnieuw uitvinden.

Een steunend netwerk is geen luxe. het is noodzaak

Eenmaal geland in de nieuwe werkelijkheid, wordt er helaas zelden prioriteit gesteld aan het serieus opbouwen van een structureel steunend netwerk. Het blijft bij ad-hoc brandjes blussen. Hoe anders zou het voelen als er wél zo'n netwerk was? Eentje waar je zonder stress en met een gerust hart op terug kan vallen. Niet als bewijs van zwakte, maar als bewijs van de kracht van kwetsbaarheid. Zeker voor alleenstaande moeders is dit geen luxe, maar een noodzaak.

Want misschien is dat uiteindelijk wel wat dat Afrikaanse spreekwoord ons wil zeggen: je hoeft het niet alleen te doen. Dat is geen tekortkoming. Dat is hoe het van oorsprong bedoeld is.

Wil je meer van mij lezen?

In mijn autobiografische roman "Was dit het nu allemaal waard?" deel ik mijn zoektocht naar betekenis, eerlijk, kwetsbaar. Inspirerend, zonder pasklare antwoorden.

Blog delen

met anderen?

Blijf op de hoogte van nieuwe blogs

Schrijf je hier in, dan mis je niks

Volg mij op de social